Kiezen onder financiële druk: een VR-ervaring

Rondom mensen die in armoede of schulden leven bestaan veel stereotypes. Ze worden bijvoorbeeld vaak gezien als ongemotiveerd, dom en lui. In werkelijkheid spelen situationele factoren – zoals ziekte, echtscheiding of het overlijden van naasten – vaak een grote rol in een kwetsbare financiële situatie. Ook onder professionals, zoals beleidsmakers, kunnen dit soort stereotypes leven. Dit is extra problematisch, omdat zij verantwoordelijk zijn voor het opstellen van beleid, systemen en procedures die juist bedoeld zijn om mensen in deze kwetsbare situaties te helpen. Een realistisch en genuanceerd beeld van de doelgroep is hiervoor cruciaal.

Voor mensen die zelf nooit financiële problemen hebben ervaren, kan het lastig zijn om zich een voorstelling te maken van de impact die financiële stress heeft op het dagelijks leven. Cijfers, teksten en rapporten zijn belangrijk, maar maken niet altijd zichtbaar hoe financiële zorgen kunnen doorwerken in de keuzes die mensen maken en de stress waaronder zij dat doen. Met dit project onderzoeken we of een VR-ervaring hier een bijdrage aan kan leveren.

De VR-ervaring is niet bedoeld om het leven onder financiële stress volledig na te bootsen. Wel biedt zij deelnemers de mogelijkheid om kennis te maken met situaties en dilemma’s die kunnen ontstaan wanneer financiële problemen zich opstapelen. In een herkenbare gezinssituatie worden deelnemers geconfronteerd met keuzes onder toenemende druk. We onderzoeken of de VR-ervaring een effectief middel kan zijn om het inzicht te vergroten in de impact van financiële stress en daardoor kan bijdragen aan een meer genuanceerd begrip van mensen die hiermee te maken hebben.

Wat doen wij?

We creëerden deze VR-ervaring in samenwerking met Nibud en mensen met ervaringskennis van armoede en financiële problemen. De VR-ervaring wordt ontwikkeld als een educational tool die bedoeld is om inzicht en reflectie te stimuleren rondom financiële stress en de impact daarvan op besluitvorming. We onderzoeken in hoeverre dit type ervaring kan bijdragen aan leren en bewustwording bij professionals. Omdat dit project onderdeel is van het ELSA-lab, integreren we voortdurend de Ethische (E), Juridische (Legal; L), en Maatschappelijke (Societal; S) Aspecten in de ontwikkeling van de VR. Daarbij kijken we ook kritisch naar de mogelijkheden én beperkingen van VR als middel om complexe maatschappelijke vraagstukken inzichtelijk te maken. Deze studies maken deel uit van het promotieonderzoek van Stefan Bos.